Her Ben Tehlikeli midir?
Ciltte bulunan benlerin büyük bölümü iyi huyludur ve herhangi bir sağlık problemi oluşturmaz. Ancak yeni ortaya çıkan veya zaman içerisinde değişiklik gösteren bazı cilt lezyonlarının değerlendirilmesi önemlidir.
Özellikle melanom adı verilen cilt kanseri türü bazen mevcut bir ben üzerinde gelişebilir. Bununla birlikte cilt kanserleri yalnızca eski benlerden oluşmaz; kaynakta, çoğu vakada şüpheli oluşumun yeni bir cilt lekesi olarak ortaya çıkabileceği belirtilmektedir.
Bu nedenle yalnızca mevcut benleri değil, ciltte sonradan ortaya çıkan yeni oluşumları da takip etmek önemlidir.
Bir Benin Kanserli Olduğu Görünüşünden Anlaşılabilir mi?
Bir benin veya cilt lekesinin kanserli olup olmadığını evde yalnızca görünüşüne bakarak kesin olarak belirlemek mümkün değildir.
Bazı tamamen iyi huylu cilt oluşumları şüpheli görünebilirken, bazı cilt kanserleri ilk bakışta oldukça sıradan görünebilir.
Ancak benlerde görülen bazı özellikler profesyonel değerlendirme gerektiğini gösterebilir. Bu belirtileri hatırlamanın en kolay yöntemlerinden biri ABCDE kuralıdır.
Benlerde ABCDE Kuralı Nedir?
ABCDE kuralı özellikle melanom açısından dikkat edilmesi gereken değişikliklerin değerlendirilmesine yardımcı olur.
A – Asimetri
Benin bir yarısı diğer yarısından farklı görünüyorsa dikkat edilmelidir.
Normal benlerin önemli bir bölümü daha simetrik bir yapıya sahipken, melanomlarda düzensiz ve asimetrik görünüm oluşabilir.
B – Border (Sınır)
Benin kenarlarının düzensiz, girintili çıkıntılı veya belirsiz olması değerlendirilmesi gereken özelliklerden biridir.
Özellikle benin sınırlarının nerede başlayıp nerede bittiğinin anlaşılması güçleşiyorsa kontrol edilmesi önemlidir.
C – Color (Renk)
Bir ben içerisinde birden fazla renk bulunması dikkat edilmesi gereken başka bir özelliktir.
Aynı ben içerisinde;
- Açık kahverengi,
- Koyu kahverengi,
- Siyah,
- Kırmızımsı veya farklı tonların
birlikte bulunması değerlendirme gerektirebilir.
Ayrıca bir benin diğer benlerden belirgin şekilde farklı renkte olması da önemlidir.
D – Diameter (Çap)
Çapı yaklaşık 6 milimetreden büyük olan benler daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Ancak bu kural tek başına yeterli değildir. Daha küçük boyuttaki melanomlar da görülebilir. Dolayısıyla “6 milimetreden küçükse kesinlikle güvenlidir” şeklinde düşünmek doğru değildir.
E – Evolving (Değişim)
ABCDE kuralındaki en önemli özelliklerden biri değişimdir.
Bir ben zaman içerisinde;
- Büyüyorsa,
- Şekli değişiyorsa,
- Rengi farklılaşıyorsa,
- Daha kabarık hale geliyorsa,
- Kaşınmaya veya ağrımaya başladıysa,
- Kendiliğinden kanıyorsa
değerlendirilmelidir.
Özellikle birkaç hafta veya ay içerisinde belirgin değişiklik gösteren cilt oluşumlarının göz ardı edilmemesi önemlidir.
“Çirkin Ördek Yavrusu” İşareti Nedir?
Benleri değerlendirirken yalnızca ABCDE kuralına bağlı kalmamak gerekir.
Kişinin vücudundaki benler çoğunlukla birbirine benzer özellikler gösterir. Eğer bir ben diğerlerinden belirgin şekilde farklı görünüyorsa buna “çirkin ördek yavrusu” işareti adı verilir.
Örneğin tüm benleriniz açık kahverengi ve küçükken bir tanesinin çok koyu, büyük veya düzensiz olması dikkat çekici olabilir.
Diğer benlerden farklı görünen bir oluşumun değerlendirilmesi önemlidir.
Yeni Çıkan Benler Önemli mi?
Yeni ortaya çıkan her cilt lekesi kanser anlamına gelmez. Ancak özellikle yetişkinlik döneminde yeni oluşan ve hızla değişen lekelerin takip edilmesi önemlidir.
Kaynakta özellikle 40 yaşından sonra yeni bir ben ortaya çıkmasının veya mevcut bir benin büyümeye başlamasının değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Bunun nedeni, çıplak gözle yeni bir ben ile yaşa bağlı farklı bir cilt lekesini ayırt etmenin her zaman kolay olmamasıdır.
Kendiliğinden Kanayan Benlere Dikkat
Bir benin kıyafete takılması veya tıraş sırasında kesilmesi nedeniyle kanaması mümkündür.
Ancak herhangi bir travma olmadan kendiliğinden kanayan bir ben veya cilt lekesi değerlendirilmelidir.
Benzer şekilde hızla büyüyen, diğerlerinden farklı görünen veya kısa zamanda belirgin şekilde değişen oluşumlar da kontrol edilmelidir.
